Artykuł poświęcony jest rozróżnieniom między profesorem nadzwyczajnym a zwyczajnym w polskim świecie akademickim. Zajmuje się on formalnymi wymaganiami, stopniami naukowymi oraz hierarchią i prestiżem tych stanowisk. Dodatkowo, analizowane są role i obowiązki na uczelniach oraz różnice w wynagrodzeniach między tymi dwoma tytułami profesorskimi.
Spis treści
Różnice między profesorem zwyczajnym a nadzwyczajnym
Profesor zwyczajny oraz profesor nadzwyczajny to istotne tytuły na polskich uczelniach, które różnią się zarówno rangą, jak i wymaganiami. Ten pierwszy zajmuje wyższą pozycję, co wiąże się z większym prestiżem oraz licznymi obowiązkami. Jest to tytuł przyznawany przez Prezydenta RP, co podkreśla jego wagę w świecie nauki. Profesor zwyczajny zarządza katedrami, kieruje polityką naukową i prowadzi kluczowe badania[1].
Profesor nadzwyczajny również odgrywa ważną rolę w dydaktyce i badaniach, lecz jego stanowisko jest etapem na drodze do zdobycia tytułu profesora zwyczajnego[1]. Zazwyczaj posiada stopień doktora habilitowanego, ale nie pełni funkcji zarządzających instytutami. Oznacza to, że mimo istotnego wpływu na edukację i badania, nie angażuje się w strategiczne zarządzanie uczelnią.
Najważniejszą różnicą między tymi tytułami jest sposób mianowania oraz oczekiwania naukowe[2].
Profesor zwyczajny musi wykazać się wybitnymi osiągnięciami zarówno naukowymi, jak i organizacyjnymi, co zapewnia mu najwyższy status. Oba stanowiska są prestiżowe, jednak profesor zwyczajny cieszy się większym uznaniem w środowisku akademickim[2].
Wymagania formalne i stopnie naukowe
Aby zdobyć tytuł profesora nadzwyczajnego w Polsce, konieczne jest posiadanie stopnia doktora habilitowanego. Kandydaci muszą zaprezentować istotne osiągnięcia zarówno w nauce, jak i dydaktyce, które są oceniane przez komisję uczelnianą. W procesie tym uwzględnia się także przegląd działalności publikacyjnej i naukowej.
Natomiast dla tych, którzy dążą do tytułu profesora zwyczajnego, wymagania są bardziej rygorystyczne. Konieczne jest wcześniejsze pełnienie roli profesora nadzwyczajnego oraz wykazanie się wybitnymi sukcesami badawczymi i organizacyjnymi. Dodatkowo, istotne znaczenie mają osiągnięcia na poziomie międzynarodowym oraz aktywna rola w polityce naukowej uczelni. Tytuł profesora przyznawany przez Prezydenta RP podkreśla jego wyjątkowy prestiż.
Hierarchia i prestiż w środowisku akademickim
W polskim środowisku akademickim hierarchia stanowisk odzwierciedla prestiż oraz uznanie, które wiążą się z poszczególnymi rolami. Na szczycie tej struktury znajduje się profesor zwyczajny, cieszący się wyjątkowym statusem i znaczącym wpływem na kierunki polityki naukowej. Jest to często uważane za zwieńczenie kariery naukowca.
Prestiż związany z tytułem profesora zwyczajnego wynika z jego niezwykłych osiągnięć, a także wymaga formalnego uznania przez Prezydenta RP[4]. Te najwyższe tytuły akademickie są dowodem na sukcesy badawcze i dydaktyczne, które przekładają się na prowadzenie katedr i instytutów.
W akademickim świecie hierarchia i prestiż są nierozerwalnie związane z formalnymi tytułami, które definiują zarówno zakres obowiązków, jak i uznanie w środowisku naukowym.
Rola i obowiązki na uczelni
Na uczelni profesorowie pełnią różnorodne funkcje, które zależą od ich stopnia naukowego. Profesor zwyczajny odgrywa kluczową rolę w zarządzaniu poprzez kierowanie instytutami i katedrami. Jest odpowiedzialny za wyznaczanie kierunków rozwoju naukowego oraz ocenę wniosków o granty badawcze. Dodatkowo, pełni funkcję mentora dla młodszych naukowców.
Profesor nadzwyczajny koncentruje się głównie na dydaktyce i prowadzeniu badań. Jego zadaniem jest prowadzenie zajęć oraz wspieranie studentów w ich rozwoju. Działa także aktywnie na polu naukowym, przyczyniając się do realizacji projektów badawczych i publikacji. Obie te role są kluczowe dla funkcjonowania uczelni, mimo że różnią się zakresem obowiązków i prestiżem.
Na uczelni istotne są także role takie jak rektor, dziekan oraz prodziekan, które wspierają zarządzanie i organizację. Rektor ma pieczę nad całokształtem działania uczelni, podczas gdy dziekani i prodziekani koordynują prace w poszczególnych wydziałach. Każda z tych funkcji jest niezbędna dla sprawnego zarządzania oraz rozwoju instytucji edukacyjnej.
Wynagrodzenie i zarobki profesorów
Pensje profesorów w Polsce są uzależnione od ich pozycji w strukturze akademickiej. Profesorowie zwyczajni, posiadający wyższą rangę, zarabiają więcej niż nadzwyczajni, ponieważ pełnią dodatkowe funkcje, takie jak kierowanie katedrami czy wytyczanie kierunków naukowych uczelni.
W 2023 roku przeciętne wynagrodzenie profesora zwyczajnego wynosiło około 12 000 PLN brutto miesięcznie, choć suma ta może się różnić w zależności od uczelni i regionu. Profesor nadzwyczajny otrzymuje średnio około 9 000 PLN brutto co miesiąc.
Różnice w zarobkach odzwierciedlają nie tylko prestiż stanowiska, ale również zakres obowiązków[6]. Zwyczajni profesorowie często angażują się w strategiczne zarządzanie instytucją, co uzasadnia wyższe pensje. Dodatkowo, doświadczenie i naukowe osiągnięcia mają znaczący wpływ na ostateczną wysokość wynagrodzenia.
Stanowiska profesorskie, zarówno zwyczajne, jak i nadzwyczajne, obejmują także różne świadczenia, takie jak:
- dodatki za pełnienie funkcji kierowniczych,
- uczestnictwo w projektach badawczych,
- inne formy wsparcia finansowego.
Te dodatki mogą znacząco zwiększać całkowite zarobki profesorów.
Różnice w wynagrodzeniu między profesorami zwyczajnymi a nadzwyczajnymi
Różnice w zarobkach między profesorami zwyczajnymi a nadzwyczajnymi wynikają z prestiżu i zakresu ich obowiązków. Ci pierwsi, posiadający wyższą rangę, zazwyczaj cieszą się wyższymi pensjami. Przeciętne wynagrodzenie profesora zwyczajnego wynosi około 12 000 PLN brutto miesięcznie, podczas gdy profesor nadzwyczajny zarabia średnio 9 000 PLN brutto. Taka dysproporcja odzwierciedla dodatkowe role pełnione przez profesorów zwyczajnych, jak zarządzanie katedrami czy kierowanie polityką naukową na uczelni. Oprócz tego, różnice te mogą być związane z dodatkami za funkcje kierownicze oraz udziałem w projektach badawczych, które są częściej dostępne dla profesorów zwyczajnych.
Źródła:
- [1] https://karierosfera.pl/profesor-nadzwyczajny-czym-sie-rozni-od-profesora-zwyczajnego/
- [2] https://szkola.wnpid.amu.edu.pl/2020/10/02/jak-sie-nie-pogubic-kto-jest-kim-na-uniwersytecie/
- [3] https://lpj.pl/index.php?op=34&id=10
- [4] https://pl.wikipedia.org/wiki/Profesor_uczelni
- [5] https://hrevolution.pl/profesor-nadzwyczajny-czym-sie-rozni-od-profesora-zwyczajnego/
- [6] https://ciekawecv.pl/blog/profesor/
Doktor nauk humanistycznych, z mediami związany od 15 lat. Odpowiedzialny za linię programową portalu Scholaris.pl. Czuwa nad merytoryczną poprawnością artykułów i kieruje pracą całego zespołu. Pasjonat historii nowożytnej i nowych technologii w edukacji.
