ZalogujZarejestruj
Przejdź do strony

Okrągły Stół – początek drogi do wolności

Okrągły Stół – początek drogi do wolności

Strona zawierająca kompendium informacji nt. „Okrągłego Stołu” – m.in. (także do pobrania) stenogramy, porozumienia,  „Informacje Biura Prasowego Lecha Wałęsy ds. Okrągłego Stołu”, lista uczestników obrad, szyfrogramy MSZ, materiały IPN  i in.

  Liczba wyświetleń: 75341
  Liczba pobrań: 1
  Dodano: 2014-05-09
ORE172 (107292)

Słowa kluczowe:

Podstawa programowa zasobu

1
Uczeń odróżnia, co jest dobre, a co złe w kontaktach z rówieśnikami i dorosłymi
7
Uczeń zna najbliższą okolicę, jej ważniejsze obiekty, tradycje; potrafi wymienić status administracyjny swojej miejscowości (wieś, miasto); wie, w jakim regionie mieszka; uczestniczy w wydarzeniach organizowanych przez lokalną społeczność
8
Uczeń wie, jakiej jest narodowości; wie, że mieszka w Polsce, a Polska znajduje się w Europie; zna symbole narodowe (barwy, godło, hymn narodowy) i najważniejsze wydarzenia historyczne; orientuje się w tym, że są ludzie szczególnie zasłużeni dla miejscowości, w której mieszka, dla Polski i świata; rozpoznaje flagę i hymn Unii Europejskiej
1.7
Refleksja nad sobą i otoczeniem społecznym
Uczeń tłumaczy, odwołując się do przykładów, na czym polega postępowanie sprawiedliwe
1.9
Refleksja nad sobą i otoczeniem społecznym
Uczeń podaje przykłady konfliktów między ludźmi i proponuje sposoby ich rozwiązywania
2.1
„Mała Ojczyzna”
Uczeń opisuje swoją „małą Ojczyznę”, uwzględniając tradycję historyczno-kulturową i problemy społeczno-gospodarcze
2.2
„Mała Ojczyzna”
Uczeń zbiera informacje o rozmaitych formach upamiętniania postaci i wydarzeń z przeszłości „małej Ojczyzny”
3.1
Ojczyzna
Uczeń wymienia i tłumaczy znaczenie najważniejszych świąt narodowych, symboli państwowych i miejsc ważnych dla pamięci narodowej
4.1
Państwo
Uczeń wyjaśnia, w czym wyraża się demokratyczny charakter państwa polskiego, używając pojęć: wolne wybory, wolność słowa, wolne media, konstytucja
4.2
Państwo
Uczeń wymienia organy władzy w Rzeczypospolitej Polskiej: parlament, prezydent, rząd, sądy i omawia najważniejszą funkcję każdego z tych organów w systemie politycznym
4.3
Państwo
Uczeń podaje przykłady praw i obowiązków obywateli Rzeczypospolitej Polskiej
7.5
Problemy ludzkości
Uczeń wyjaśnia na przykładach przyczyny i następstwa konfliktów zbrojnych na świecie
8.3
Historia jako dzieje
Uczeń podaje przykłady różnych źródeł historycznych i wyjaśnia, dlaczego należy je chronić
29.2
Solidarność i powstanie III Rzeczypospolitej
Uczeń opisuje powstanie i działania Solidarności, używając określeń: strajk, walka bez przemocy, stan wojenny, „Okrągły Stół”
29.3
Solidarność i powstanie III Rzeczypospolitej
Uczeń wyjaśnia, jakie najważniejsze zmiany zaszły w Polsce w 1989 r
II.1.1
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Wstępne rozpoznanie
Uczeń nazywa swoje reakcje czytelnicze (np. wrażenia, emocje)
II.1.2
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Wstępne rozpoznanie
Uczeń konfrontuje sytuację bohaterów z własnymi doświadczeniami
II.1.3
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Wstępne rozpoznanie
Uczeń wyraża swój stosunek do postaci
II.2.1
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Analiza
Uczeń dostrzega swoistość artystyczną dzieła
II.2.2
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Analiza
Uczeń odróżnia fikcję artystyczną od rzeczywistości
II.2.3
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Analiza
Uczeń odróżnia realizm od fantastyki
II.3.1
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Interpretacja
Uczeń odbiera teksty kultury na poziomie dosłownym i przenośnym
II.4
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Wartości i wartościowanie. Uczeń odczytuje wartości pozytywne i ich przeciwieństwa wpisane w teksty kultury (np. przyjaźń – wrogość, miłość - nienawiść, prawda – kłamstwo, wierność – zdrada)
3
Człowiek jako osoba; godność człowieka
7
Wolność i jej różne rozumienie, autorytety i wzory osobowe
I.1.1
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń odbiera komunikaty pisane, mówione, w tym nadawane za pomocą środków audiowizualnych – rozróżnia informacje przekazane werbalnie oraz zawarte w dźwięku i obrazie
I.1.2
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń wyszukuje w wypowiedzi potrzebne informacje oraz cytuje odpowiednie fragmenty tekstu
I.1.3
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń porządkuje informacje w zależności od ich funkcji w przekazie
I.1.4
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń odróżnia informacje o faktach od opinii
I.1.5
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń rozpoznaje różnice między fikcją a kłamstwem
I.1.6
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń rozpoznaje wypowiedzi o charakterze emocjonalnym i perswazyjnym
I.1.7
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń rozpoznaje intencje wypowiedzi (aprobatę, dezaprobatę, negację, prowokację)
I.1.8
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń dostrzega w wypowiedzi ewentualne przejawy agresji i manipulacji
I.1.9
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń rozpoznaje wypowiedź argumentacyjną, wskazuje tezę, argumenty i wnioski
I.1.10
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń rozróżnia gatunki publicystyczne prasowe, radiowe i telewizyjne (artykuł, wywiad, reportaż)
I.1.11
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń czerpie dodatkowe informacje z przypisu
I.2.1
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Samokształcenie i docieranie do informacji
Uczeń samodzielnie dociera do informacji – w książkach, prasie, mediach elektronicznych oraz w wypowiedziach ustnych
I.3.1
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Świadomość językowa
Uczeń rozumie pojęcie stylu, rozpoznaje styl potoczny, urzędowy, artystyczny i naukowy
I.3.2
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Świadomość językowa
Uczeń rozpoznaje wyrazy wieloznaczne i rozumie ich znaczenia w tekście
II.1.1
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Wstępne rozpoznanie
Uczeń opisuje odczucia, które budzi w nim dzieło
II.1.2
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Wstępne rozpoznanie
Uczeń rozpoznaje problematykę utworu
II.2.1
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Analiza
Uczeń przedstawia najistotniejsze treści wypowiedzi w takim porządku, w jakim występują one w tekście
II.2.2
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Analiza
Uczeń charakteryzuje postać mówiącą w utworze
II.2.3
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Analiza
Uczeń rozróżnia narrację pierwszoosobową i trzecioosobową oraz potrafi określić ich funkcje w utworze
II.2.4
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Analiza
Uczeń wskazuje funkcje użytych w utworze środków stylistycznych z zakresu słownictwa (neologizmów, archaizmów, zdrobnień, zgrubień, metafor), składni (powtórzeń, pytań retorycznych, różnego typu zdań i równoważników), fonetyki (rymu, rytmu, wyrazów dźwiękonaśladowczych)
II.2.5
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Analiza
Uczeń omawia funkcje elementów konstrukcyjnych utworu (tytułu, podtytułu, motta, apostrofy, puenty, punktu kulminacyjnego)
II.2.6
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Analiza
Uczeń przypisuje czytany utwór do właściwego rodzaju literackiego (epika, liryka, dramat)
II.2.7
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Analiza
Uczeń rozpoznaje czytany utwór jako: przypowieść, pamiętnik, dziennik, komedię, dramat (gatunek), tragedię, balladę, nowelę, hymn, powieść historyczną
II.2.11
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Analiza
Uczeń uwzględnia w analizie specyfikę tekstów kultury przynależnych do następujących rodzajów sztuki: literatura, teatr, film, muzyka, sztuki plastyczne, sztuki audiowizualne
II.3.1
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Interpretacja
Uczeń przedstawia propozycję odczytania konkretnego tekstu kultury i uzasadnia ją
II.3.2
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Interpretacja
Uczeń uwzględnia w interpretacji potrzebne konteksty, np. biograficzny, historyczny
II.3.3
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Interpretacja
Uczeń interpretuje głosowo wybrane utwory literackie (recytowane w całości lub we fragmentach)
II.4.1
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Wartości i wartościowanie
Uczeń ze zrozumieniem posługuje się pojęciami dotyczącymi wartości pozytywnych i ich przeciwieństw oraz określa postawy z nimi związane, np. patriotyzm-nacjonalizm, tolerancja-nietolerancja, piękno-brzydota, a także rozpoznaje ich obecność w życiu oraz w życiu oraz w literaturze i innych sztukach
II.4.2
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Wartości i wartościowanie
Uczeń omawia na podstawie poznanych dzieł literackich i innych tekstów kultury podstawowe, ponadczasowe zagadnienia egzystencjalne, np. miłość, przyjaźń, śmierć, cierpienie, lęk, nadzieja, wiara religijna, samotność, inność, poczucie wspólnoty, solidarność, sprawiedliwość; dostrzega i poddaje refleksji uniwersalne wartości humanistyczne
II.4.3
Analiza i interpretacja tekstów kultury. Uczeń zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela
Wartości i wartościowanie
Uczeń dostrzega zróżnicowanie postaw społecznych, obyczajowych, narodowych, religijnych, etycznych, kulturowych i w ich kontekście kształtuje swoją tożsamość
III.1.1
Tworzenie wypowiedzi
Mówienie i pisanie
Uczeń tworzy spójne wypowiedzi ustne (monologowe i dialogowe) oraz pisemne w następujących formach gatunkowych: urozmaicone kompozycyjnie i fabularnie opowiadanie, opis sytuacji i przeżyć, zróżnicowany stylistycznie i funkcjonalnie opis zwykłych przedmiotów lub dzieł sztuki, charakterystyka postaci literackiej, filmowej lub rzeczywistej, sprawozdanie z lektury, filmu, spektaklu i ze zdarzenia z życia, rozprawka, podanie, życiorys i CV, list motywacyjny, dedykacja; dostosowuje odmianę i styl języka do gatunku, w którym się wypowiada
III.1.5
Tworzenie wypowiedzi
Mówienie i pisanie
Uczeń uczestniczy w dyskusji, uzasadnia własne zdanie, przyjmuje poglądy innych lub polemizuje z nimi
III.1.8
Tworzenie wypowiedzi
Mówienie i pisanie
Uczeń świadomie, odpowiedzialnie, selektywnie korzysta (jako odbiorca i nadawca) z elektronicznych środków przekazywania informacji, w tym z Internetu
1.2
Podstawowe umiejętności życia w grupie
Uczeń wymienia i stosuje podstawowe sposoby podejmowania wspólnych decyzji
1.3
Podstawowe umiejętności życia w grupie
Uczeń przedstawia i stosuje podstawowe sposoby rozwiązywania konfliktów w grupie i między grupami
2.2
Życie społeczne
Uczeń wyjaśnia na przykładach znaczenie podstawowych norm współżycia między ludźmi, w tym wzajemności, odpowiedzialności i zaufania
2.5
Życie społeczne
Uczeń wyjaśnia, jak tworzą się podziały w grupie i w społeczeństwie (np. na „swoich” i „obcych”), i podaje możliwe sposoby przeciwstawiania się przejawom nietolerancji
4.3
Być obywatelem
Uczeń przedstawia cechy dobrego obywatela; odwołując się do historycznych i współczesnych postaci, wykazuje znaczenie postaw i cnót obywatelskich
5.2
Udział obywateli w życiu publicznym
Uczeń uzasadnia potrzebę przestrzegania zasad etycznych w życiu publicznym i podaje przykłady skutków ich łamania
5.3
Udział obywateli w życiu publicznym
Uczeń przedstawia przykłady działania organizacji pozarządowych i społecznych (od lokalnych stowarzyszeń do związków zawodowych i partii politycznych) i uzasadnia ich znaczenie dla obywateli
5.4
Udział obywateli w życiu publicznym
Uczeń wyjaśnia, podając przykłady, jak obywatele mogą wpływać na decyzje władz na poziomie lokalnym, krajowym, europejskim i światowym
6.1
Środki masowego przekazu
Uczeń omawia funkcje i wyjaśnia znaczenie środków masowego przekazu w życiu obywateli
6.3
Środki masowego przekazu
Uczeń wyszukuje w mediach wiadomości na wskazany temat; wskazuje różnice między przekazami i odróżnia informacje od komentarzy; krytycznie analizuje przekaz reklamowy
6.4
Środki masowego przekazu
Uczeń uzasadnia, posługując się przykładami, znaczenie opinii publicznej we współczesnym świecie; odczytuje i interpretuje wyniki wybranego sondażu opinii publicznej
7.1
Wyborcy i wybory
Uczeń przedstawia argumenty przemawiające za udziałem w wyborach lokalnych, krajowych i europejskich
7.2
Wyborcy i wybory
Uczeń wymienia zasady demokratycznych wyborów i stosuje je w głosowaniu w szkole
7.3
Wyborcy i wybory
Uczeń wskazuje, czym powinien kierować się obywatel, podejmując decyzje wyborcze
7.4
Wyborcy i wybory
Uczeń krytycznie analizuje ulotki, hasła i spoty wyborcze
8.1
Naród i mniejszości narodowe
Uczeń wyjaśnia, co dla niego oznacza być Polakiem (lub członkiem innej wspólnoty narodowej) i czym obywatelstwo różni się od narodowości
9.3
Patriotyzm dzisiaj
Uczeń wyjaśnia, odwołując się do wybranych przykładów, czym według niego jest patriotyzm; porównuje tę postawę z nacjonalizmem, szowinizmem i kosmopolityzmem
10.1
Państwo i władza demokratyczna
Uczeń wymienia podstawowe cechy i funkcje państwa; wyjaśnia, czym jest władza państwowa
10.2
Państwo i władza demokratyczna
Uczeń wskazuje różnice w sytuacji obywatela w ustroju demokratycznym, autorytarnym i totalitarnym
10.3
Państwo i władza demokratyczna
Uczeń wyjaśnia zasady: większości, pluralizmu i poszanowania praw mniejszości w państwie demokratycznym
10.4
Państwo i władza demokratyczna
Uczeń wskazuje najważniejsze tradycje demokracji (antyczna, europejska, amerykańska, polska)
10.5
Państwo i władza demokratyczna
Uczeń porównuje demokrację bezpośrednią z przedstawicielską oraz większościową z konstytucyjną (liberalną)
10.6
Państwo i władza demokratyczna
Uczeń wyjaśnia, czym są prawa człowieka i uzasadnia ich znaczenie we współczesnej demokracji
10.7
Państwo i władza demokratyczna
Uczeń rozważa i ilustruje przykładami zalety i słabości demokracji
11.2
Rzeczpospolita Polska jako demokracja konstytucyjna
Uczeń omawia najważniejsze zasady ustroju Polski (suwerenność narodu, podział władzy, rządy prawa, pluralizm)
12.1
System wyborczy i partyjny
Uczeń wyjaśnia, jak przeprowadzane są w Polsce wybory prezydenckie i parlamentarne
12.2
System wyborczy i partyjny
Uczeń wskazuje, odwołując się do wybranych przykładów, różnice między systemem dwupartyjnym a systemem wielopartyjnym
13.1
Władza ustawodawcza w Polsce
Uczeń przedstawia zadania i zasady funkcjonowania polskiego parlamentu, w tym sposób tworzenia ustaw
14.1
Władza wykonawcza
Uczeń wskazuje najważniejsze zadania prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej i wyszukuje w środkach masowego przekazu informacje o działaniach urzędującego prezydenta
14.2
Władza wykonawcza
Uczeń wyjaśnia, jak powoływany jest i czym zajmuje się rząd polski; podaje nazwisko premiera, wyszukuje nazwiska ministrów i zadania wybranych ministerstw
9
Normy i wartości demokratyczne leżące u podstaw aktywności społecznej na poziomie małej grupy, szkoły, społeczności lokalnej
I.I.1.2
Zakres podstawowy
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń rozpoznaje specyfikę tekstów publicystycznych (artykuł, felieton, reportaż), politycznych przemówienie) i popularnonaukowych; wśród tekstów prasowych rozróżnia wiadomość i komentarz; odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; (przemówienie) i popularnonaukowych; wśród tekstów prasowych rozróżnia wiadomość i komentarz; odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte
I.I.1.3
Zakres podstawowy
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń rozpoznaje typ nadawcy i adresata tekstu
I.I.1.4
Zakres podstawowy
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń wskazuje charakterystyczne cechy stylu danego tekstu, rozpoznaje zastosowane w nim środki językowe i ich funkcje w tekście
I.I.1.5
Zakres podstawowy
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym, dokonuje jego logicznego streszczenia
I.I.1.9
Zakres podstawowy
Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji
Czytanie i słuchanie
Uczeń rozpoznaje manipulację językową w tekstach reklamowych, w języku polityków i dziennikarzy
I.10.11
Zakres podstawowy
Świat po II wojnie światowej
Uczeń charakteryzuje przemiany społeczno-polityczne w Europie Środkowo-Wschodniej w 1989 r.
I.12.1
Zakres podstawowy
Rozkład systemu komunistycznego w Polsce – polska droga do suwerenności
Uczeń wyjaśnia znaczenie pontyfikatu Jana Pawła II dla przemian politycznych w Polsce
I.12.2
Zakres podstawowy
Rozkład systemu komunistycznego w Polsce – polska droga do suwerenności
Uczeń wyjaśnia przyczyny i skutki wydarzeń sierpniowych 1980 r. oraz ocenia rolę Solidarności w przemianach politycznych i ustrojowych
I.12.4
Zakres podstawowy
Rozkład systemu komunistycznego w Polsce – polska droga do suwerenności
Uczeń opisuje najważniejsze postanowienia „Okrągłego Stołu”
I.12.5
Zakres podstawowy
Rozkład systemu komunistycznego w Polsce – polska droga do suwerenności
Uczeń charakteryzuje przemiany polityczne, społeczno-gospodarcze i kulturowe po 1989 r.
I.12.6
Zakres podstawowy
Rozkład systemu komunistycznego w Polsce – polska droga do suwerenności
Uczeń przedstawia okoliczności i ocenia znaczenie przystąpienia Polski do NATO i Unii Europejskiej
II.V.12.3
Zakres rozszerzony
Wiek XX
Europa Środkowo-Wschodnia po II wojnie światowej
Uczeń charakteryzuje proces uniezależnienia się państw satelickich od ZSRR
II.V.12.4
Zakres rozszerzony
Wiek XX
Europa Środkowo-Wschodnia po II wojnie światowej
Uczeń wyjaśnia przyczyny rozpadu ZSRR i bloku wschodniego
II.V.12.5
Zakres rozszerzony
Wiek XX
Europa Środkowo-Wschodnia po II wojnie światowej
Uczeń opisuje przeobrażenia ustrojowe w państwach Europy Środkowo-Wschodniej i rozpoznaje charakterystyczne cechy procesu dekomunizacji w państwach bloku wschodniego po 1989 r.
II.V.12.6
Zakres rozszerzony
Wiek XX
Europa Środkowo-Wschodnia po II wojnie światowej
Uczeń synchronizuje najważniejsze wydarzenia z dziejów świata, Europy Zachodniej i Środkowo-Wschodniej oraz Polski
II.V.16.1
Zakres rozszerzony
Wiek XX
Polska w latach 1980-1989
Uczeń wyjaśnia ideę Solidarności i jej wpływ na przemiany społeczno-polityczne w Polsce
II.V.16.2
Zakres rozszerzony
Wiek XX
Polska w latach 1980-1989
Uczeń charakteryzuje państwo i społeczeństwo w czasie stanu wojennego oraz ocenia społeczno-gospodarcze i polityczne skutki stanu wojennego
II.V.16.3
Zakres rozszerzony
Wiek XX
Polska w latach 1980-1989
Uczeń opisuje przyczyny i skutki obrad „Okrągłego Stołu”
II.V.17.1
Zakres rozszerzony
Wiek XX
Narodziny III Rzeczypospolitej
Uczeń wyjaśnia międzynarodowe i wewnętrzne uwarunkowania procesu odbudowy demokratycznego państwa po 1989 r.
II.V.17.2
Zakres rozszerzony
Wiek XX
Narodziny III Rzeczypospolitej
Uczeń charakteryzuje proces reformowania gospodarki polskiej
II.1.4
Zakres rozszerzony
Życie zbiorowe i jego reguły
Uczeń omawia na przykładach źródła i mechanizmy konfliktów społecznych oraz sposoby ich rozwiązywania
II.5.4
Zakres rozszerzony
Zmiana społeczna
Uczeń przedstawia i ocenia dwie drogi zmiany społecznej: rewolucję i reformę
II.5.5
Zakres rozszerzony
Zmiana społeczna
Uczeń charakteryzuje wybrany ruch społeczny, np.: Solidarność, ruch niepodległościowy non-violence Mahatmy Gandhiego, ruch praw obywatelskich Martina L. Kinga, ruch na rzecz ochrony środowiska naturalnego, ruch emancypacji kobiet
II.11.3
Zakres rozszerzony
Obywatel i obywatelstwo
Uczeń wymienia konstytucyjne obowiązki obywateli Rzeczypospolitej Polskiej; uzasadnia znaczenie postaw i cnót obywatelskich (troska o dobro wspólne, odpowiedzialność, aktywność, solidarność, odwaga cywilna, roztropność, tolerancja)
II.12.3
Zakres rozszerzony
Społeczeństwo obywatelskie
Uczeń wyjaśnia, jak powstaje i jakie znaczenie dla społeczeństwa obywatelskiego ma kapitał społeczny (zaufanie, sieci współpracy i system efektywnych norm)
II.12.5
Zakres rozszerzony
Społeczeństwo obywatelskie
Uczeń uzasadnia znaczenie swobody zrzeszania się dla jakości życia publicznego
II.13.1
Zakres rozszerzony
Opinia publiczna
Uczeń wyjaśnia, jak kształtuje się opinia publiczna i jakie są sposoby jej wyrażania
II.13.2
Zakres rozszerzony
Opinia publiczna
Uczeń wskazuje przykłady wpływu opinii publicznej na decyzje polityczne
II.14.1
Zakres rozszerzony
Środki masowego przekazu
Uczeń opisuje funkcje mediów w państwie demokratycznym i niedemokratycznym (na wybranych przykładach)
II.14.2
Zakres rozszerzony
Środki masowego przekazu
Uczeń uzasadnia znaczenie niezależności i pluralizmu mediów; ocenia skutki ich ograniczania
II.14.8
Zakres rozszerzony
Środki masowego przekazu
Uczeń ocenia zasoby Internetu z punktu widzenia rzetelności i wiarygodności informacyjnej; świadomie i krytycznie odbiera zawarte w nich treści
II.15.1
Zakres rozszerzony
Demokracja – zasady i procedury
Uczeń opisuje wartości będące fundamentem współczesnej demokracji; podaje różne sposoby rozumienia wolności, równości i sprawiedliwości
II.15.2
Zakres rozszerzony
Demokracja – zasady i procedury
Uczeń rozważa, w jakim stopniu demokracja sprzyja pokojowemu rozwiązywaniu konfliktów
II.15.3
Zakres rozszerzony
Demokracja – zasady i procedury
Uczeń charakteryzuje główne fazy kształtowania się systemu demokratycznego
II.15.5
Zakres rozszerzony
Demokracja – zasady i procedury
Uczeń wyjaśnia, jak są przeprowadzane i jaką rolę odgrywają wybory we współczesnej demokracji
II.15.7
Zakres rozszerzony
Demokracja – zasady i procedury
Uczeń rozpoznaje przejawy łamania zasad i procedur demokratycznych w życiu publicznym – w państwie, społeczności lokalnej i życiu szkoły
II.16.2
Zakres rozszerzony
Polityka, ideologie, doktryny i programy polityczne
Uczeń charakteryzuje kulturę polityczną współczesnej Polski (normy, formy komunikacji, poziom partycypacji, natężenie konfliktów)
II.17.1
Zakres rozszerzony
Systemy partyjne
Uczeń charakteryzuje system monopartyjny, dwupartyjny i wielopartyjny
II.17.2
Zakres rozszerzony
Systemy partyjne
Uczeń porównuje funkcje partii politycznych w państwach demokratycznych i niedemokratycznych
II.18.1
Zakres rozszerzony
Instytucja państwa
Uczeń wyjaśnia na przykładach relacje między narodem a państwem
II.18.2
Zakres rozszerzony
Instytucja państwa
Uczeń charakteryzuje zjawisko legitymizacji władzy, odnosząc teorię Maxa Webera do historycznych i współczesnych przykładów
II.18.4
Zakres rozszerzony
Instytucja państwa
Uczeń odróżnia suwerenność zewnętrzną od suwerenności wewnętrznej
II.39.1
Zakres rozszerzony
Polska polityka zagraniczna
Uczeń wyjaśnia, jakie znaczenie w polityce zagranicznej państwa odgrywa racja stanu i jak można ją zdefiniować
II.39.2
Zakres rozszerzony
Polska polityka zagraniczna
Uczeń charakteryzuje główne kierunki polskiej polityki zagranicznej po 1989 r. i sposoby jej prowadzenia (na wybranych przykładach)
6.E.6.1
Gospodarka
Uczeń charakteryzuje gospodarkę realnego socjalizmu i jej konsekwencje
7.E.7.1
Rządzący i rządzeni
Uczeń analizuje, na wybranych przykładach, działalność opozycji politycznej w PRL
9.E.9.1
Ojczysty Panteon i ojczyste spory
Uczeń charakteryzuje spory o kształt Polski w XX w., uwzględniając cezury 1918 r., 1944–1945, 1989 r., oraz prezentuje sylwetki czołowych uczestników tych wydarzeń
9.E.9.2
Ojczysty Panteon i ojczyste spory
Uczeń charakteryzuje postawy społeczne wobec totalitarnej władzy, uwzględniając różnorodne formy oporu, oraz koncepcje współpracy lub przystosowania
1.4
Osiągnięcia w zakresie rozumienia środowiska społecznego
Uczeń ocenia swoje postępowanie i innych osób, odnosząc się do poznanych wartości, takich jak: godność, honor, sprawiedliwość, obowiązkowość, odpowiedzialność, przyjaźń, życzliwość, umiar, powściągliwość, pomoc, zadośćuczynienie, przepraszanie, uznanie, uczciwość, wdzięczność oraz inne, respektowane przez środowisko szkolne
1.4
Osiągnięcia w zakresie rozumienia środowiska społecznego
Uczeń ocenia swoje postępowanie i innych osób, odnosząc się do poznanych wartości, takich jak: godność, honor, sprawiedliwość, obowiązkowość, odpowiedzialność, przyjaźń, życzliwość, umiar, powściągliwość, pomoc, zadośćuczynienie, przepraszanie, uznanie, uczciwość, wdzięczność oraz inne, respektowane przez środowisko szkolne
1.5
Osiągnięcia w zakresie rozumienia środowiska społecznego
Uczeń przedstawia siebie i grupę, do której należy, zapisuje swój adres, adres szkoły, zawód i miejsce pracy rodziców; posługuje się danymi osobistymi wyłącznie w sytuacjach bezpiecznych dla siebie i reprezentowanych osób; jest powściągliwy w używaniu takich danych w sytuacjach nowych i wirtualnych
1.5
Osiągnięcia w zakresie rozumienia środowiska społecznego
Uczeń przedstawia siebie i grupę, do której należy, zapisuje swój adres, adres szkoły, zawód i miejsce pracy rodziców; posługuje się danymi osobistymi wyłącznie w sytuacjach bezpiecznych dla siebie i reprezentowanych osób; jest powściągliwy w używaniu takich danych w sytuacjach nowych i wirtualnych
1.7
Osiągnięcia w zakresie rozumienia środowiska społecznego
Uczeń opowiada ciekawostki historyczne dotyczące regionu, kraju, wyróżniając w nich postaci fikcyjne i realne
1.7
Osiągnięcia w zakresie rozumienia środowiska społecznego
Uczeń opowiada ciekawostki historyczne dotyczące regionu, kraju, wyróżniając w nich postaci fikcyjne i realne
2.2
Osiągnięcia w zakresie orientacji w czasie historycznym
Uczeń rozpoznaje: godło, barwy, hymn narodowy, mundur wojskowy, wybrane stroje ludowe, np. związane z regionem Polski, w którym mieszka
2.2
Osiągnięcia w zakresie orientacji w czasie historycznym
Uczeń rozpoznaje: godło, barwy, hymn narodowy, mundur wojskowy, wybrane stroje ludowe, np. związane z regionem Polski, w którym mieszka
2.2
Osiągnięcia w zakresie orientacji w czasie historycznym
Uczeń rozpoznaje: godło, barwy, hymn narodowy, mundur wojskowy, wybrane stroje ludowe, np. związane z regionem Polski, w którym mieszka
2.5
Osiągnięcia w zakresie orientacji w czasie historycznym
Uczeń wyjaśnia znaczenie wybranych zwyczajów i tradycji polskich
2.5
Osiągnięcia w zakresie orientacji w czasie historycznym
Uczeń wyjaśnia znaczenie wybranych zwyczajów i tradycji polskich
1.1
Społeczna natura człowieka
Uczeń uzasadnia, że człowiek jest istotą społeczną; wyjaśnia znaczenie potrzeb społecznych człowieka (kontaktu, przynależności, uznania)
1.4
Społeczna natura człowieka
Uczeń rozpoznaje sytuacje wymagające podjęcia decyzji indywidualnej i grupowej wyjaśnia i stosuje podstawowe sposoby podejmowania wspólnych decyzji
1.6
Społeczna natura człowieka
Uczeń uzasadnia, że konflikt w grupie może wynikać z różnych przyczyn (sprzeczne interesy, inne cele); przedstawia sposoby rozwiązywania konfliktów oraz analizuje ich zalety i wady
1.6
Społeczna natura człowieka
Uczeń uzasadnia, że konflikt w grupie może wynikać z różnych przyczyn (sprzeczne interesy, inne cele); przedstawia sposoby rozwiązywania konfliktów oraz analizuje ich zalety i wady
4.1
Prawa człowieka
Uczeń uzasadnia, że godność człowieka jest podstawą różnych systemów moralnych, wyjaśnia, że jest ona źródłem powszechnych, przyrodzonych, nienaruszalnych i niezbywalnych wolności i praw człowieka; analizuje sformułowania preambuły Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka
4.5
Prawa człowieka
Uczeń wymienia prawa i wolności polityczne zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; wykazuje, że dzięki nim człowiek może mieć wpływ na życie publiczne
4.7
Prawa człowieka
Uczeń przedstawia przykłady działań organizacji pozarządowych na rzecz ochrony praw człowieka; uzasadnia potrzebę przeciwstawiania się zjawiskom braku tolerancji wobec różnych mniejszości
6.5
Społeczność lokalna
Uczeń znajduje i przedstawia informacje na temat swojej gminy, wydarzeń i postaci z jej dziejów
6.5
Społeczność lokalna
Uczeń znajduje i przedstawia informacje na temat swojej gminy, wydarzeń i postaci z jej dziejów
6.6
Społeczność lokalna
Uczeń rozpoznaje problemy społeczne swojej społeczności lokalnej (np. wynikające z sytuacji demograficznej, gospodarczej, infrastrukturalnej); formułuje sądy dotyczące tych problemów
7.5
Społeczność regionalna
Uczeń przedstawia tradycje i zwyczaje swojej społeczności regionalnej
7.5
Społeczność regionalna
Uczeń przedstawia tradycje i zwyczaje swojej społeczności regionalnej
8.1
Wspólnoty narodowe/etniczne i ojczyzna
Uczeń wyjaśnia, co oznacza być Polakiem lub członkiem innej wspólnoty narodowej/ etnicznej oraz co łączy człowieka z ojczyzną – Polską; przedstawia te więzi na własnym przykładzie
8.2
Wspólnoty narodowe/etniczne i ojczyzna
Uczeń wyjaśnia, czym obywatelstwo różni się od narodowości; przedstawia warunki nabycia obywatelstwa polskiego z mocy prawa i wymienia inne formy uznania za obywatela polskiego oraz nadania obywatelstwa polskiego; wymienia konstytucyjne obowiązki obywatela
8.3
Wspólnoty narodowe/etniczne i ojczyzna
Uczeń analizuje symbole Rzeczypospolitej Polskiej; wyjaśnia, czym powinna przejawiać się postawa patriotyczna młodego i dorosłego człowieka
8.3
Wspólnoty narodowe/etniczne i ojczyzna
Uczeń analizuje symbole Rzeczypospolitej Polskiej; wyjaśnia, czym powinna przejawiać się postawa patriotyczna młodego i dorosłego człowieka
8.3
Wspólnoty narodowe/etniczne i ojczyzna
Uczeń analizuje symbole Rzeczypospolitej Polskiej; wyjaśnia, czym powinna przejawiać się postawa patriotyczna młodego i dorosłego człowieka
8.5
Wspólnoty narodowe/etniczne i ojczyzna
Uczeń uzasadnia, że można pogodzić różne tożsamości społeczno-kulturowe (regionalną, narodową/ etniczną, państwową/ obywatelską, europejską); rozpoznaje przejawy ksenofobii, w tym rasizmu, szowinizmu i antysemityzmu, oraz uzasadnia potrzebę przeciwstawiania się tym zjawiskom
9
Udział obywateli w życiu publicznym – społeczeństwo obywatelskie
9.1
Udział obywateli w życiu publicznym – społeczeństwo obywatelskie
Uczeń podaje cnoty obywatelskie (odpowiedzialność, troska o dobro wspólne, aktywność, przedsiębiorczość, solidarność, roztropność, tolerancja, odwaga cywilna); wykazuje, odwołując się do działań wybitnych Polaków, znaczenie ich urzeczywistnienia dla pożytku publicznego
9.2
Udział obywateli w życiu publicznym – społeczeństwo obywatelskie
Uczeń przedstawia cele i formy działań organizacji pozarządowych aktywnych w społeczności lokalnej i regionie; wykazuje, że działalność tego typu prowadzi do realizacji różnorodnych potrzeb
9.4
Udział obywateli w życiu publicznym – społeczeństwo obywatelskie
Uczeń przedstawia formy wpływania obywateli na decyzje władz samorządowych, przykłady realizacji lokalnych inicjatyw mieszkańców finansowanych z budżetów obywatelskich oraz przedsięwzięć podejmowanych przez młodzieżowe rady gminy/miasta
9.5
Udział obywateli w życiu publicznym – społeczeństwo obywatelskie
Uczeń uzasadnia potrzebę przestrzegania zasad etycznych w życiu publicznym rozpoznaje przejawy ich łamania i podaje skutki takich działań
10.1
Środki masowego przekazu
Uczeń przedstawia funkcje i rodzaje środków masowego przekazu; wyjaśnia znaczenie środków masowego przekazu dla wolności słowa
10.2
Środki masowego przekazu
Uczeń znajduje w mediach wiadomości na wskazany temat; odróżnia informacje o faktach od komentarzy i opinii; wyjaśnia, na czym powinna polegać rzetelność dziennikarzy
10.5
Środki masowego przekazu
Uczeń wykazuje znaczenie opinii publicznej; znajduje w internecie komunikaty z badań opinii publicznej oraz odczytuje i interpretuje proste wyniki takich badań
11.1
Demokracja w Rzeczypospolitej Polskiej
Uczeń wymienia podstawowe cechy i funkcje państwa; wyjaśnia, czym zajmuje się władza państwowa
11.1
Demokracja w Rzeczypospolitej Polskiej
Uczeń wymienia podstawowe cechy i funkcje państwa; wyjaśnia, czym zajmuje się władza państwowa
11.3
Demokracja w Rzeczypospolitej Polskiej
Uczeń wyjaśnia zasadę przedstawicielstwa (demokracji pośredniej); przedstawia zasady wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady działania i najważniejsze kompetencje izb parlamentu
11.3
Demokracja w Rzeczypospolitej Polskiej
Uczeń wyjaśnia zasadę przedstawicielstwa (demokracji pośredniej); przedstawia zasady wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady działania i najważniejsze kompetencje izb parlamentu
11.3
Demokracja w Rzeczypospolitej Polskiej
Uczeń wyjaśnia zasadę przedstawicielstwa (demokracji pośredniej); przedstawia zasady wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady działania i najważniejsze kompetencje izb parlamentu
11.4
Demokracja w Rzeczypospolitej Polskiej
Uczeń wyjaśnia zasadę pluralizmu politycznego; wymienia partie polityczne, których przedstawiciele zasiadają w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej oraz w organach stanowiących samorządu terytorialnego; przedstawia cele działania partii politycznych oraz wykazuje, że konkurują one w życiu publicznym; znajduje informacje na temat działań wybranej partii (jej struktur regionalnych lub centralnych)
11.4
Demokracja w Rzeczypospolitej Polskiej
Uczeń wyjaśnia zasadę pluralizmu politycznego; wymienia partie polityczne, których przedstawiciele zasiadają w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej oraz w organach stanowiących samorządu terytorialnego; przedstawia cele działania partii politycznych oraz wykazuje, że konkurują one w życiu publicznym; znajduje informacje na temat działań wybranej partii (jej struktur regionalnych lub centralnych)
11.5
Demokracja w Rzeczypospolitej Polskiej
Uczeń wyjaśnia zasadę republikańskiej formy rządu; przedstawia sposób wyboru i podstawowe kompetencje Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej; znajduje informacje o życiorysie politycznym osób pełniących ten urząd, które wybrano w wyborach powszechnych, oraz o działaniach urzędującego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
11.5
Demokracja w Rzeczypospolitej Polskiej
Uczeń wyjaśnia zasadę republikańskiej formy rządu; przedstawia sposób wyboru i podstawowe kompetencje Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej; znajduje informacje o życiorysie politycznym osób pełniących ten urząd, które wybrano w wyborach powszechnych, oraz o działaniach urzędującego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
1.1.1
Elementy etyki ogólnej
Uczeń zna, rozumie i stosuje pojęcia niezbędne do opisu przeżyć i działań moralnych:
posługuje się pojęciami niezbędnymi do charakterystyki działania w aspekcie jego moralnej oceny: decyzja, czyn, sprawczość, konflikt, problem, podmiot działania (autor, sprawca), adresat działania, intencja działania, motyw działania, treść działania, skutek (konsekwencja), okoliczności działania
1.1.4
Elementy etyki ogólnej
Uczeń zna, rozumie i stosuje pojęcia niezbędne do opisu przeżyć i działań moralnych:
zna i objaśnia podstawowe pojęcia związane z oceną moralną: dobro, zło, wartość, kryterium, zasada (norma, reguła), postawa, cnota, wada, obowiązek, sankcja, sumienie, wzór, autorytet, odpowiedzialność, prawo naturalne, prawo stanowione, godność, prawa człowieka, natura ludzka, prawda, szczęście
1.1.6
Elementy etyki ogólnej
Uczeń zna, rozumie i stosuje pojęcia niezbędne do opisu przeżyć i działań moralnych:
wykorzystuje pojęcia dyskursu etycznego do analizowania przeżyć, działań i postaw bohaterów powieści, opowiadań, filmów, spektakli teatralnych, gier komputerowych
1.4
Elementy etyki ogólnej
Uczeń analizuje klasyczne pytanie etyczne: „Jak należy (dobrze) żyć?”
1.4
Elementy etyki ogólnej
Uczeń analizuje klasyczne pytanie etyczne: „Jak należy (dobrze) żyć?”
1.8
Elementy etyki ogólnej
Uczeń wymienia główne czynniki ograniczające świadomość i dobrowolność ludzkich działań
2
Człowiek wobec innych ludzi
2.1
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń podaje przykłady okazywania szacunku wobec rodziców, nauczycieli, koleżanek i kolegów oraz innych ludzi – dorosłych i dzieci
2.2
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń uzasadnia, dlaczego należy okazywać szacunek innym osobom
2.2
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń uzasadnia, dlaczego należy okazywać szacunek innym osobom
2.2
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń uzasadnia, dlaczego należy okazywać szacunek innym osobom
2.3
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń okazuje szacunek innym osobom
2.3
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń okazuje szacunek innym osobom
2.4
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wie, że w szczególny sposób należy okazywać szacunek i wyrozumiałość osobom starszym (seniorom), słabszym, potrzebującym pomocy
2.4
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wie, że w szczególny sposób należy okazywać szacunek i wyrozumiałość osobom starszym (seniorom), słabszym, potrzebującym pomocy
2.7
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wyjaśnia, co to znaczy, że klasa jest dobrem wspólnym:
2.7.1
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wyjaśnia, co to znaczy, że klasa jest dobrem wspólnym:
podaje przykłady działań będących realizacją dobra wspólnego klasy
2.7.2
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wyjaśnia, co to znaczy, że klasa jest dobrem wspólnym:
angażuje się we wspólne działania realizowane przez koleżanki i kolegów z klasy
2.7.3
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wyjaśnia, co to znaczy, że klasa jest dobrem wspólnym:
analizuje i formułuje ocenę moralną „ściągania”
2.8
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wyjaśnia, co to znaczy, że ojczyzna jest dobrem wspólnym:
2.8.1
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wyjaśnia, co to znaczy, że ojczyzna jest dobrem wspólnym:
podaje przykłady działań będących realizacją dobra wspólnego ojczyzny
2.8.2
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wyjaśnia, co to znaczy, że ojczyzna jest dobrem wspólnym:
wyjaśnia różnicę między patriotyzmem a szowinizmem
2.8.3
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wyjaśnia, co to znaczy, że ojczyzna jest dobrem wspólnym:
zna i omawia faktyczne (historyczne) przykłady postaw patriotycznych
2.8.4
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wyjaśnia, co to znaczy, że ojczyzna jest dobrem wspólnym:
podaje przykłady instytucji demokratycznych; wyjaśnia, dlaczego demokracja jest modelowym ustrojem politycznym
2.8.5
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wyjaśnia, co to znaczy, że ojczyzna jest dobrem wspólnym:
wyjaśnia, czym jest społeczeństwo obywatelskie, i podaje przykłady postaw obywatelskich
2.9
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wie, że ludzie reprezentujący różne kultury mogą wyznawać różne wartości i przekonania moralne; wyjaśnia, czym jest wielokulturowość
2.10
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wyjaśnia, czym jest „Powszechna Deklaracja Praw Człowieka”; rozważa wybrane zapisy tego dokumentu
2.11
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń identyfikuje podstawowe prawa człowieka; ma świadomość, że są miejsca na świecie, gdzie podstawowe prawa człowieka nie są respektowane
2.12
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wie, że konflikty są jednym z elementów życia społecznego, potrafi rozwiązywać konflikty (np. w szkole, w domu) nie uciekając się do przemocy
2.13
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń rozpoznaje i charakteryzuje różne przejawy przemocy; wyjaśnia pojęcie cyberprzemocy
2.14
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń zna i wyjaśnia formułę zasady niekrzywdzenia oraz posługuje się tą zasadą do rozważania wybranych problemów moralnych
2.15
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń zna i wyjaśnia formułę zasady miłości osoby (bliźniego) oraz posługuje się tą zasadą do rozstrzygania wybranych problemów moralnych
2.16
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń zna i wyjaśnia formułę zasady sprawiedliwości oraz posługuje się tą zasadą do rozstrzygania wybranych problemów moralnych
2.17
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wyjaśnia, na czym polega zasada fair play
2.18
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń zna i wyjaśnia formułę zasady solidarności oraz podaje przykłady działań solidarnych
2.19
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń wie, że kłamstwo – tak w wymiarze indywidualnym, jak i społecznym – jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych przejawów zła moralnego; analizuje problem kłamstwa i formułuje ocenę moralną dotyczącą kłamstwa
2.20
Człowiek wobec innych ludzi
Uczeń objaśnia, czym jest szacunek, przyjaźń, życzliwość, altruizm, troska, bezinteresowność, wolontariat, koleżeństwo, wdzięczność, współczucie, empatia, zaufanie, nietykalność osobista, tolerancja, dobro wspólne, naród, pluralizm, współdziałanie, sprawiedliwość, praworządność, solidarność, patriotyzm, bohaterstwo, wolność polityczna
3
Człowiek wobec siebie
3
Człowiek wobec siebie
3.1
Człowiek wobec siebie
Uczeń wyjaśnia, co to znaczy być osobą; objaśnia pojęcie godności człowieka
3.1
Człowiek wobec siebie
Uczeń wyjaśnia, co to znaczy być osobą; objaśnia pojęcie godności człowieka
3.2
Człowiek wobec siebie
Uczeń wie, że ze względu na swoją wartość – osobową godność – jest równie wartościowym człowiekiem jak inni ludzie
3.2
Człowiek wobec siebie
Uczeń wie, że ze względu na swoją wartość – osobową godność – jest równie wartościowym człowiekiem jak inni ludzie
3.2
Człowiek wobec siebie
Uczeń wie, że ze względu na swoją wartość – osobową godność – jest równie wartościowym człowiekiem jak inni ludzie
3.4
Człowiek wobec siebie
Uczeń zna swoje podstawowe prawa i obowiązki (ucznia, dziecka) oraz wypełnia własne obowiązki
3.5
Człowiek wobec siebie
Uczeń wyjaśnia, dlaczego należy odnosić się z szacunkiem do własnego ciała
3.6
Człowiek wobec siebie
Uczeń wyjaśnia, dlaczego seksualność jest wartością; wie, że akty seksualne podlegają moralnej ocenie
3.7
Człowiek wobec siebie
Uczeń podaje przykłady działań, które są wyrazem troski o własne zdrowie i życie
3.8
Człowiek wobec siebie
Uczeń analizuje problem stosowania środków psychoaktywnych i formułuje ocenę moralną dotyczącą tego typu działań
3.10
Człowiek wobec siebie
Uczeń wyjaśnia ideę rozwoju moralnego i podaje przykłady działań egoistycznych, konformistycznych, altruistycznych
3.11
Człowiek wobec siebie
Uczeń wyjaśnia, na czym polega autonomia człowieka, podaje przykłady działań i postaw autonomicznych i nieautonomicznych
3.11
Człowiek wobec siebie
Uczeń wyjaśnia, na czym polega autonomia człowieka, podaje przykłady działań i postaw autonomicznych i nieautonomicznych
4.2
Człowiek a świat ludzkich wytworów
Uczeń dba o przedmioty będące jego prywatną własnością, własnością innych oraz będące własnością publiczną
4.3
Człowiek a świat ludzkich wytworów
Uczeń potrafi podzielić się z innymi tym, co jest jego własnością
6
Człowiek wobec Boga (Sacrum)
6.1
Człowiek wobec Boga (Sacrum)
Uczeń wie, że są ludzie wierzący w istnienie Boga i ludzie niewierzący w istnienie Boga
6.4
Człowiek wobec Boga (Sacrum)
Uczeń wie, czym jest moralność świecka (laicka)
6.5
Człowiek wobec Boga (Sacrum)
Uczeń uzasadnia, dlaczego należy okazywać szacunek zarówno ludziom wierzącym, jak i niewierzącym
6.6
Człowiek wobec Boga (Sacrum)
Uczeń charakteryzuje komponenty moralne wielkich religii: judaizmu, hinduizmu, buddyzmu, chrześcijaństwa, islamu
6.7
Człowiek wobec Boga (Sacrum)
Uczeń nie dyskryminuje innych ludzi, ze względu na ich przekonania dotyczące sfery Sacrum
7.1
Wybrane problemy moralne (do wyboru)
Uczeń identyfikuje i klasyfikuje wybrane problemy moralne ze względu na wyróżniony typ relacji: człowiek wobec innych ludzi, człowiek wobec siebie samego, człowiek wobec ludzkich wytworów, człowiek wobec przyrody, człowiek wobec Boga
1.1.1
Kształcenie literackie i kulturowe
Czytanie utworów literackich
Uczeń omawia elementy świata przedstawionego, wyodrębnia obrazy poetyckie w poezji
1.1.2
Kształcenie literackie i kulturowe
Czytanie utworów literackich
Uczeń rozpoznaje fikcję literacką; rozróżnia i wyjaśnia elementy realistyczne i fantastyczne w utworach, ze szczególnym uwzględnieniem ich w prozie realistycznej, fantastycznonaukowej lub utworach fantasy
1.1.2
Kształcenie literackie i kulturowe
Czytanie utworów literackich
Uczeń rozpoznaje fikcję literacką; rozróżnia i wyjaśnia elementy realistyczne i fantastyczne w utworach, ze szczególnym uwzględnieniem ich w prozie realistycznej, fantastycznonaukowej lub utworach fantasy
1.1.14
Kształcenie literackie i kulturowe
Czytanie utworów literackich
Uczeń nazywa wrażenia, jakie wzbudza w nim czytany tekst
1.1.15
Kształcenie literackie i kulturowe
Czytanie utworów literackich
Uczeń objaśnia znaczenia dosłowne i przenośne w tekstach
1.1.16
Kształcenie literackie i kulturowe
Czytanie utworów literackich
Uczeń określa doświadczenia bohaterów literackich i porównuje je z własnymi
1.1.18
Kształcenie literackie i kulturowe
Czytanie utworów literackich
Uczeń wykorzystuje w interpretacji tekstów doświadczenia własne oraz elementy wiedzy o kulturze
1.1.19
Kształcenie literackie i kulturowe
Czytanie utworów literackich
Uczeń wyraża własny sąd o postaciach i zdarzeniach
1.1.20
Kształcenie literackie i kulturowe
Czytanie utworów literackich
Uczeń wskazuje wartości w utworze oraz określa wartości ważne dla bohatera
1.2.8
Kształcenie literackie i kulturowe
Odbiór tekstów kultury
Uczeń rozumie swoistość tekstów kultury przynależnych do: literatury, teatru, filmu, muzyki, sztuk plastycznych i audiowizualnych
1.2.11
Kształcenie literackie i kulturowe
Odbiór tekstów kultury
Uczeń odnosi treści tekstów kultury do własnego doświadczenia
1.2.12
Kształcenie literackie i kulturowe
Odbiór tekstów kultury
Uczeń dokonuje odczytania tekstów poprzez przekład intersemiotyczny (np. rysunek, drama, spektakl teatralny)
2.2.4
Kształcenie językowe
Zróżnicowanie języka
Uczeń rozumie dosłowne i przenośne znaczenie wyrazów w wypowiedzi; rozpoznaje wyrazy wieloznaczne, rozumie ich znaczenie w tekście oraz świadomie wykorzystuje do tworzenia własnych wypowiedzi
2.2.6
Kształcenie językowe
Zróżnicowanie języka
Uczeń rozpoznaje słownictwo neutralne i wartościujące, rozumie ich funkcje w tekście
2.2.8
Kształcenie językowe
Zróżnicowanie języka
Uczeń rozróżnia synonimy, antonimy, rozumie ich funkcje w tekście i stosuje we własnych wypowiedziach
2.3
Kształcenie językowe
Komunikacja językowa i kultura języka
3.1
Tworzenie wypowiedzi
Elementy retoryki
3.1.2
Tworzenie wypowiedzi
Elementy retoryki
Uczeń rozróżnia argumenty odnoszące się do faktów i logiki oraz odwołujące się do emocji
4.9
Samokształcenie
Uczeń rozwija umiejętności efektywnego posługiwania się technologią informacyjną oraz zasobami internetowymi i wykorzystuje te umiejętności do prezentowania własnych zainteresowań
5.1.1
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Czytanie utworów literackich
Uczeń rozpoznaje rodzaje literackie: epika, liryka i dramat; określa cechy charakterystyczne dla poszczególnych rodzajów i przypisuje czytany utwór do odpowiedniego rodzaju
5.1.2
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Czytanie utworów literackich
Uczeń rozróżnia gatunki epiki, liryki, dramatu, w tym: pamiętnik, komedia, fraszka, sonet, pieśń, tren, ballada, epopeja, tragedia – i wymienia ich podstawowe cechy oraz wskazuje cechy gatunkowe czytanych utworów literackich
5.1.2
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Czytanie utworów literackich
Uczeń rozróżnia gatunki epiki, liryki, dramatu, w tym: pamiętnik, komedia, fraszka, sonet, pieśń, tren, ballada, epopeja, tragedia – i wymienia ich podstawowe cechy oraz wskazuje cechy gatunkowe czytanych utworów literackich
5.1.4
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Czytanie utworów literackich
Uczeń rozpoznaje w tekście literackim: neologizm, eufemizm, porównanie homeryckie, inwokację, symbol, alegorię i określa ich funkcje
5.1.5
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Czytanie utworów literackich
Uczeń zna pojęcie komizmu, rozpoznaje jego rodzaje w tekstach oraz określa ich funkcje
5.1.7
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Czytanie utworów literackich
Uczeń określa w poznawanych tekstach problematykę egzystencjalną i poddaje ją refleksji
5.1.8
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Czytanie utworów literackich
Uczeń określa wartości estetyczne poznawanych tekstów literackich
5.1.8
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Czytanie utworów literackich
Uczeń określa wartości estetyczne poznawanych tekstów literackich
5.1.9
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Czytanie utworów literackich
Uczeń wykorzystuje w interpretacji utworów literackich odwołania do wartości uniwersalnych związane z postawami społecznymi, narodowymi, religijnymi, etycznymi i dokonuje ich hierarchizacji
5.1.9
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Czytanie utworów literackich
Uczeń wykorzystuje w interpretacji utworów literackich odwołania do wartości uniwersalnych związane z postawami społecznymi, narodowymi, religijnymi, etycznymi i dokonuje ich hierarchizacji
5.1.9
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Czytanie utworów literackich
Uczeń wykorzystuje w interpretacji utworów literackich odwołania do wartości uniwersalnych związane z postawami społecznymi, narodowymi, religijnymi, etycznymi i dokonuje ich hierarchizacji
5.1.10
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Czytanie utworów literackich
Uczeń wykorzystuje w interpretacji tekstów literackich elementy wiedzy o historii i kulturze
5.1.11
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Czytanie utworów literackich
Uczeń wykorzystuje w interpretacji utworów literackich potrzebne konteksty, np. biograficzny, historyczny, historycznoliteracki, kulturowy, filozoficzny, społeczny
5.1.12
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Czytanie utworów literackich
Uczeń recytuje utwór literacki w interpretacji zgodnej z jego tematem i stylem
5.2.1
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Odbiór tekstów kultury
Uczeń wyszukuje w tekście potrzebne informacje oraz cytuje odpowiednie fragmenty tekstu publicystycznego, popularnonaukowego lub naukowego
5.2.1
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Odbiór tekstów kultury
Uczeń wyszukuje w tekście potrzebne informacje oraz cytuje odpowiednie fragmenty tekstu publicystycznego, popularnonaukowego lub naukowego
5.2.2
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Odbiór tekstów kultury
Uczeń porządkuje informacje w zależności od ich funkcji w przekazie
5.2.2
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Odbiór tekstów kultury
Uczeń porządkuje informacje w zależności od ich funkcji w przekazie
5.2.3
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Odbiór tekstów kultury
Uczeń interpretuje dzieła sztuki (obraz, grafika, rzeźba, fotografia)
5.2.3
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Odbiór tekstów kultury
Uczeń interpretuje dzieła sztuki (obraz, grafika, rzeźba, fotografia)
5.2.4
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Odbiór tekstów kultury
Uczeń dostrzega różnice między literaturą piękną a literaturą naukową, popularnonaukową, publicystyką i określa funkcje tych rodzajów piśmiennictwa
5.2.4
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Odbiór tekstów kultury
Uczeń dostrzega różnice między literaturą piękną a literaturą naukową, popularnonaukową, publicystyką i określa funkcje tych rodzajów piśmiennictwa
5.2.5
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Odbiór tekstów kultury
Uczeń rozpoznaje gatunki dziennikarskie: reportaż, wywiad, artykuł, felieton i określa ich podstawowe cechy
5.2.6
Kształcenie literackie i kulturowe VII-VIII
Odbiór tekstów kultury
Uczeń określa wartości estetyczne poznawanych tekstów kultury
6.2.4
Kształcenie językowe VII-VIII
Zróżnicowanie języka
Uczeń rozumie znaczenie homonimów
6.2.7
Kształcenie językowe VII-VIII
Zróżnicowanie języka
Uczeń rozumie pojęcie stylu, rozpoznaje styl potoczny, urzędowy, artystyczny, naukowy, publicystyczny
7.1.1
Tworzenie wypowiedzi VII-VIII
Elementy retoryki
Uczeń funkcjonalnie wykorzystuje środki retoryczne oraz rozumie ich oddziaływanie na odbiorcę
7.1.2
Tworzenie wypowiedzi VII-VIII
Elementy retoryki
Uczeń gromadzi i porządkuje materiał rzeczowy potrzebny do tworzenia wypowiedzi redaguje plan kompozycyjny własnej wypowiedzi
7.1.3
Tworzenie wypowiedzi VII-VIII
Elementy retoryki
Uczeń tworzy wypowiedź, stosując odpowiednią dla danej formy gatunkowej kompozycję oraz zasady spójności językowej między akapitami; rozumie rolę akapitów jako spójnych całości myślowych w tworzeniu wypowiedzi pisemnych oraz stosuje rytm akapitowy (przeplatanie akapitów dłuższych i krótszych)
7.1.4
Tworzenie wypowiedzi VII-VIII
Elementy retoryki
Uczeń wykorzystuje znajomość zasad tworzenia tezy i hipotezy oraz argumentów przy tworzeniu rozprawki oraz innych tekstów argumentacyjnych
7.1.4
Tworzenie wypowiedzi VII-VIII
Elementy retoryki
Uczeń wykorzystuje znajomość zasad tworzenia tezy i hipotezy oraz argumentów przy tworzeniu rozprawki oraz innych tekstów argumentacyjnych
7.1.5
Tworzenie wypowiedzi VII-VIII
Elementy retoryki
Uczeń odróżnia przykład od argumentu
7.1.6
Tworzenie wypowiedzi VII-VIII
Elementy retoryki
Uczeń przeprowadza wnioskowanie jako element wywodu argumentacyjnego
7.1.7
Tworzenie wypowiedzi VII-VIII
Elementy retoryki
Uczeń zgadza się z cudzymi poglądami lub polemizuje z nimi, rzeczowo uzasadniając własne zdanie
7.1.8
Tworzenie wypowiedzi VII-VIII
Elementy retoryki
Uczeń rozpoznaje i rozróżnia środki perswazji i manipulacji w tekstach reklamowych, określa ich funkcję
7.2.1
Tworzenie wypowiedzi VII-VIII
Mówienie i pisanie
Uczeń tworzy spójne wypowiedzi w następujących formach gatunkowych: recenzja, rozprawka, podanie, życiorys, CV, list motywacyjny, przemówienie, wywiad
7.2.2
Tworzenie wypowiedzi VII-VIII
Mówienie i pisanie
Uczeń wykonuje przekształcenia na tekście cudzym, w tym skraca, streszcza, rozbudowuje i parafrazuje
7.2.2
Tworzenie wypowiedzi VII-VIII
Mówienie i pisanie
Uczeń wykonuje przekształcenia na tekście cudzym, w tym skraca, streszcza, rozbudowuje i parafrazuje
7.2.4
Tworzenie wypowiedzi VII-VIII
Mówienie i pisanie
Uczeń dokonuje interpretacji głosowej czytanych i wygłaszanych tekstów.
8.1
Samokształcenie VII-VIII
Uczeń rzetelnie, z poszanowaniem praw autorskich, korzysta z informacji
8.2
Samokształcenie VII-VIII
Uczeń rzetelnie, z poszanowaniem praw autorskich, korzysta z informacji
8.3
Samokształcenie VII-VIII
Uczeń uczestniczy w życiu kulturalnym w swoim regionie
8.4
Samokształcenie VII-VIII
Uczeń uczestniczy w projektach edukacyjnych (np. tworzy różnorodne prezentacje, projekty wystaw, realizuje krótkie filmy z wykorzystaniem technologii multimedialnych)
8.5
Samokształcenie VII-VIII
Uczeń pogłębia swoją wiedzę przedmiotową i uczestniczy w wykładach publicznych, konkursach itp.
8.6
Samokształcenie VII-VIII
Uczeń rozwija umiejętności samodzielnej prezentacji wyników swojej pracy
8.6
Samokształcenie VII-VIII
Uczeń rozwija umiejętności samodzielnej prezentacji wyników swojej pracy
8.7
Samokształcenie VII-VIII
Uczeń rozwija nawyki systematycznego uczenia się
8.8
Samokształcenie VII-VIII
Uczeń rozwija umiejętność krytycznego myślenia i formułowania opinii
8.8
Samokształcenie VII-VIII
Uczeń rozwija umiejętność krytycznego myślenia i formułowania opinii
1.2
(klasa IV) Elementy historii rodzinnej i regionalnej
Uczeń poznaje historię i tradycje swojej okolicy i ludzi dla niej szczególnie zasłużonych; zna lokalne zabytki i opisuje ich dzieje
1.2
(klasa IV) Elementy historii rodzinnej i regionalnej
Uczeń poznaje historię i tradycje swojej okolicy i ludzi dla niej szczególnie zasłużonych; zna lokalne zabytki i opisuje ich dzieje
2.1
(klasa IV) Najważniejsze elementy polskiego dziedzictwa kulturowego
Uczeń zna symbole narodowe (barwy, godło, hymn państwowy), najważniejsze święta narodowe i państwowe, potrafi wytłumaczyć ich znaczenie
3.3
(klasa IV) Refleksja nad historią jako nauką
Uczeń rozpoznaje rodzaje źródeł historycznych
4.17
(klasa IV) Postacie i wydarzenia o doniosłym znaczeniu dla kształtowania polskiej tożsamości kulturowej. Uczeń sytuuje w czasie i opowiada o:
„Solidarności” i jej bohaterach
41.11
Świat po II wojnie światowej
Uczeń charakteryzuje przemiany społeczno-polityczne w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1989–1991
44.7
Polska w latach 1957–1981
Uczeń wyjaśnia przyczyny i następstwa strajków sierpniowych w 1980 r.
44.8
Polska w latach 1957–1981
Uczeń charakteryzuje ruch społeczny „Solidarność”
45.3
Dekada 1981–1989
Uczeń wyjaśnia przyczyny zawarcia porozumienia „okrągłego stołu”, przedstawia jego głównych uczestników i opisuje postanowienia
46.1
Narodziny III Rzeczypospolitej
Uczeń opisuje kluczowe przemiany ustrojowe w latach 1989–1997
46.2
Narodziny III Rzeczypospolitej
Uczeń charakteryzuje przemiany społeczno-polityczne, gospodarcze i kulturowe lat 90

Informacje licencyjne

  • Autor :
  • dr Helmut Iwa
  • Wydawca :
  • Ryszard M. Zając
  • Właściciel praw do zasobu :
  • Towarzystwo Śląskie
  • Licencja Creative Commons
Wystąpił błąd systemu. Spróbuj ponownie.